Unschool là gì? Tất tần tật điều bố mẹ cần biết về unschooling? -
Unschool là gì? Tất tần tật điều bố mẹ cần biết về unschooling?

Unschool là gì? Tất tần tật điều bố mẹ cần biết về unschooling?

Chúng ta có thể nghe nhắc một vài lần về khái niệm Homeschool, thế nhưng liệu có ai đã từng nghe về Unschool?

Unschool là gì? Thông thường Unschool được xem như 1 phần của Homeschool (giáo dục tại nhà). Tuy nhiên với Unschool, mọi thứ có vẻ dễ dàng và “tự nhiên” hơn khi trẻ con là người có toàn quyền được lựa chọn thứ mình muốn học là gì.

Do đó, trẻ Unschool sẽ không học theo bất cứ một chương trình nào, không phải chương trình Bộ GD-ĐT, cũng không phải chương trình Homeschool do bố mẹ thiết kế. Tất cả đều phải xoay quanh đam mê & hứng thú của con trẻ. Chúng sẽ là nhân vật chính tự chịu trách nhiệm cho cách mình được giáo dục.

Phương pháp này dựa trên “bản năng tự học” của con người. Cùng tìm hiểu xem trẻ em Unschool sẽ học tập như thế nào nếu được toàn quyền học theo sở thích nhé!

Nguồn gốc của Unschool là gì?

Dựa trên các lý thuyết và lời dạy của John Holt – Unschool cho phép trẻ em tự do học mà không cần bám sát bất kì một chương trình học hoặc lịch trình nghiêm ngặt nào như ở trường.

Phong cách học này có phần độc lập và đi ngược lại với số đông, nhưng vẫn được sự tin tưởng của một số bố mẹ, đặc biệt là ở phương Tây.

Đặc biệt ở Việt Nam cũng có một trường hợp người mẹ quyết tâm cho con Unschool ngay từ khi mới bước vào cấp 1. Đó chính là Uyên Bùi – tác giả cuốn sách “Để Con Được Ốm”.

Unschool khác gì so với cách học truyền thống?

Nếu chúng ta đặt Unschool lên bàn cân so sánh với phương pháp học truyền thống, thì những khác biệt lớn nhất giữa Unschool và trường học là gì?

TRƯỜNG HỌCUNSCHOOL
Có lớp học, chương trình học với nhiều môn học khác nhau.Học không hề theo một chương trình nào.
Nhà trường & giáo viên đặt ra mục tiêu cho trẻ phấn đấu (điểm cao hơn, thi cử tốt hơn,…).Học sinh tự đặt ra mục tiêu cho riêng bản thân mình.
Kiến thức được truyền đạt từ giáo viên đến học sinh.Học sinh hoàn toàn chủ động tự tìm đến “kiến thức” chúng muốn học.
Có bộ sách giáo khoa & các dụng cụ học tập, thí nghiệm đã được chuẩn hóa. Học sinh tự do lựa chọn học từ bất cứ đâu: sách. Internet, học từ anh chị em hoặc bố mẹ, từ bảo tàng, từ kinh nghiệm của những người lớn làm đa lĩnh vực,…
Trường học được “lập trình” theo chương trình cụ thể, và sẽ bám sát chương trình đó.Unschool thay đổi phương pháp học tùy ý, tất cả tùy thuộc vào bản thân trẻ thích học gì.
Học sinh ở trường học theo chỉ dẫn cụ thểHọc sinh Unschool học theo năng lực & sở thích của bản thân
Học theo tốc độ của trường & nên đồng đều với các bạn cùng lớp để không bị cảm giác thua thiệt.Học theo tốc độ phù hợp nhất với năng lực bản thân.
Chỉ học ở trường lớp.Học ở mọi lúc, mọi nơi, không giới hạn.
Unschool là gì? bé gái laptop
Phương pháp Unschool cho phép trẻ tự động tìm tòi, học hỏi bất cứ điều gì trẻ thích mà không có quá nhiều sự kiểm soát từ người lớn.

Những hiểu lầm phổ biến về Unschool

  • Unschool là không học gì cả: Trẻ em Unschool vẫn được đáp ứng đủ điều kiện học tập hoàn toàn như trẻ bình thường, chỉ là phương pháp tiếp cận giáo dục của trẻ Unschool có phần khác.
  • Unschool không có bằng cấp: Trên thực tế, các nước phương Tây vẫn tạo điều kiện để trẻ Unschool được nhận bằng cấp ở một số lĩnh vực nhất định nếu trẻ làm bài kiểm tra & đạt đủ tiêu chí.
  • Unschool thì trẻ không thể học ở môi trường đại học, cao học: Nhờ có tấm bằng được cấp, một số trường đại học, cao học sẽ chấp nhận cho trẻ Unschool vào học.

Điểm cộng của Unschool là gì?

Unschool là mô phỏng cách “học” của các tỷ phú

Tại trường, trẻ được dạy phải theo sát hướng dẫn của thầy cô, ngoan ngoãn với lề lối kỷ luật. Thầy cô bảo gì làm nấy, như những nhân viên tốt sếp bảo gì cũng dạ thưa. Nhưng Unschool thì khác, vì trẻ được toàn quyền quyết định mọi thứ trẻ muốn, và phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Đây chính là cách mà một nhà sáng lập, người điều hành kinh doanh, suy nghĩ khi họ bắt đầu xây dựng Startup của riêng mình.

Học theo bản năng tự nhiên con người

Hệ thống quy củ tại trường học là một hệ thống hiện đại, dạy con người theo 1 nề nếp chung ngay từ khi trẻ chưa hình thành rõ ràng tính cách & lập trường riêng của mình. Tuy nhiên, đây vốn không phải cách con người tự mày mò học hỏi từ thời cổ chí kim.

Những bậc vĩ nhân như Leonardo Da Vinci, Leo Tolstoy, Mozart, Einstein và Benjamin Franklin cũng đã từng tự mày mò học hỏi theo bản năng & sở thích cá nhân như phương pháp Unschool vậy.

Học tự do, không gò bó

Hệ thống trường học với nhiều quy định rõ ràng chắc hẳn sẽ hợp với những ai thích được đi theo hướng dẫn đã có từ trước. Tuy nhiên, nếu trẻ là một người độc lập, với quan điểm & chính kiến riêng, trường học có thể gò bó khả năng đưa ra quyết định và phát triển của trẻ. Unschool cho phép trẻ toàn quyền đề ra quyết định của riêng mình.

Bố mẹ có thể tham gia học cùng con cái

Khi ở trường, bố mẹ hoàn toàn không biết gì về quá trình học tập của con cái. Bố mẹ phải nhờ đến giáo viên giám sát trẻ, và quá trình giao tiếp qua lại giữa 2 bên có thể tốn thời gian. Tuy nhiên, với Unschool, bố mẹ đã có thể theo sát hành trình học hỏi của con, và thậm chí tiếp thu nhiều kiến thức mới lạ cùng con.

Một số bố mẹ sau khi Unschool cùng con thậm chí còn thấy hứng thú với việc học hỏi & tìm hiểu hơn. Họ nhận ra hóa ra tuổi tác không thành vấn đề khi họ vẫn có thể đam mê học thêm nhiều kiến thức cùng con.

Học không giới hạn

Ở trường, có thể thấy việc học bị giới hạn lại trong phạm vi phòng học và bài tập về nhà. Điều này có thể vô tình khiến trẻ cảm thấy việc học như một việc bị “ép buộc”. Mỗi ngày đều phải cắp sách lên căn phòng ngồi và làm những điều mình không thực sự hứng thú.

Tuy nhiên, trẻ unschool có thể chọn học ở bất cứ đâu, bất cứ thời điểm nào trong ngày mà trẻ muốn. Ngay cả khi đang chơi game ở nhà, trẻ vẫn có thể tận dụng học các từ vựng tiếng Anh sử dụng trong game. Hoặc học trong giờ ăn khi trẻ phụ mẹ làm bếp và học cách sử dụng từng máy móc trong nhà bếp, cách những máy móc đó vận hành.

Học từ mọi thứ trong cuộc sống sẽ khiến việc học trở nên đáng giá và thoải mái hơn rất nhiều – đây cũng là ý nghĩa mà Unschool mang đến cho người học.

>Xem thêm:

mẹ học cùng bé tại nhà
Unschool cho phép bố mẹ và con cái có nhiều thời gian học cùng nhau hơn.

Điểm trừ của Unschool là gì?

Không có lộ trình học cụ thể

Dĩ nhiên, trẻ Unschool sẽ có đôi lúc thiếu định hướng vì chúng chẳng học theo một lộ trình nào cụ thể. Rất nhiều người đã phản đối Unschool vì lý do phương pháp học này không đảm bảo chính xác “đích đến” trong tương lai của trẻ. Đặc biệt là với những trẻ học trung học, liệu chúng có đủ sẵn sàng cho những bậc học cao hơn?

Không có hệ thống kiến thức khoa học

Việc học kiến ​​thức đã được biên soạn hệ thống hóa cũng rất quan trọng. Những kiến thức đào tạo tại trường đã được biên soạn theo đúng quá trình phát triển của 1 con người từ 5-6 tuổi đến 18 tuổi, do đó học theo một hệ thống khoa học sẽ giúp vốn kiến thức & khả năng lĩnh hội của con người phát triển đầy đủ hơn.

Thiếu hụt kiến thức toán học

Những kiến thức Toán, tuy càng về sau chúng ta càng không sử dụng đến đạo hàm, đồ thị hàm số nhiều, nhưng chúng mang tính chất “phát triển” não bộ theo thời gian. Kiến thức Toán hay các môn tự nhiên đều đã được biên soạn theo lộ trình từ đơn giản đến phức tạp.

Do đó, trẻ unschool, một là chúng học những kiến thức tính toán này một cách rời rạc, hai là chúng chọn không học và không biết gì về tính toán.

Không có chỗ cho những kiến thức hàn lâm, trừu tượng

Càng lớn lên, chúng ta càng được tiếp xúc với những kiến thức trừu tượng hơn, cả về tự nhiên lẫn xã hội. Ví dụ như: phong cách sáng tác văn học của một nhà văn cổ. Tuy nhiên, với trẻ Unschool, chúng thường không quan tâm đến việc định nghĩa những thứ quá phức tạp này là gì, và sẽ chọn không học/không để tâm đến.

Khác biệt giữa Unschool và Homeschool là gì?

Homeschool và Unschool là 2 phương pháp đều “từ chối” trường học. Tuy nhiên, khác biệt giữa 2 phương pháp này là Homeschool vẫn bao gồm chương trình học có hệ thống cho trẻ học tại nhà cùng bố mẹ hoặc các chuyên gia trong từng lĩnh vực.

Unschool sẽ phụ thuộc vào đứa trẻ nhiều hơn, chúng thích gì? Unschool tập trung vào việc thế mạnh của trẻ là gì? Và từ đó trẻ toàn quyền lựa chọn mình sẽ tiếp thu vào những gì.

Unschool thường được xem là 1 khái niệm con của Homeschool.

Một ngày của trẻ Unschool sẽ như thế nào?

Khi unschool, mỗi ngày của đứa trẻ sẽ trải qua rất khác nhau. Tất cả tùy thuộc vào thứ mà trẻ muốn “học” trong ngày hôm đó.

Ví dụ về 1 ngày Unschool của 1 đứa trẻ ở Mỹ:

Sáng đầu tiên, trẻ dậy vào lúc 7 giờ sáng để đi tình nguyện ở một trạm phát thức ăn cho người vô gia cư.

Sau đó, trẻ dành thời gian ở thư viện thành phố để đọc sách về khoa học – công nghệ, được sử dụng trong 1 bộ phim trẻ xem tuần trước.

Trên đường về nhà, trẻ nghe 1 đoạn podcast kể chuyện ở bất kỳ chủ đề nào.

Khoảng 6 giờ, trẻ phụ gia đình nấu cơm tối.

Sau bữa tối, trẻ phụ cả nhà dọn dẹp bếp và bàn ăn.

Sau đó, trẻ xem TV (Kênh nào túy ý) và chơi game.

Chỉ từ những hoạt động kể trên, trẻ đã làm được:

  • Hoạt động dịch vụ cộng đồng (đi tình nguyện phát thức ăn buổi sáng)
  • Khoa học công nghệ
  • Ngôn ngữ
  • Đọc
  • Kỹ năng làm nghiên cứu (ở thư viện)
  • Tính toán (cân đong đo đếm lượng đồ ăn khi phụ gia đình)
  • Ngữ pháp (nghe podcast)
  • Kỹ năng sống (dọn dẹp bếp, phụ giúp gia đình)

(Và dĩ nhiên, còn nhiều hơn thế nữa)

Tất nhiên, mọi hoạt động trẻ làm ở trên đều là sự lựa chọn của con. Với trẻ Unschool, con biết thứ con thích là gì, và được quyền theo đuổi nó.

Hy vọng bài viết trên có thể cung cấp tất tần tật kiến thức về Unschool – một hình thức học đầy tự do và mới lạ – cho bố mẹ. Dù hình thức này còn rất mới ở Việt Nam, bố mẹ cũng có thể tìm hiểu và trải nghiệm cho bé, nhất là ở những năm đầu đời để kích thích khả năng tiềm tàng bên trong con.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *